Het mantelzorgverhaal van LeekerweideGroep

In een heerlijk voorjaarszonnetje bezoek ik LeekerweideGroep, organisatie voor zorg, ondersteuning en behandeling van mensen met een beperking. Ik bezoek BuroFlo, het project- en innovatieonderdeel van de LeekerweideGroep. Het gesprek gaat over mantelzorgondersteuning met Letty Chapel (projectleider Sociaal Domein) en Norma Stapel (van Vrijwilligers NH).

In trainingen merk ik wel eens dat zorgmedewerkers familie als ‘lastig’ ervaren? Herkennen jullie dat?

LeekerweideGroep is heel groot en er zijn verschillende soorten cliënten: kinderen die nog thuis wonen, of die in een gastgezin worden opgevangen. Er is maar één woning waar echt kinderen wonen waarvan het wenselijk is dat ze hier wonen. Daar is heel goed contact met de ouders, ze mogen ieder moment binnenlopen, doen hun kind soms zelf in bad of leggen het in bed, eten geven. Daar is een mooie samenwerking. De contacten die er zijn met de ouders zijn dus ook verschillend. Aan de ene kant zijn er succesverhalen. Zo is er de logeeropvang, waarin kinderen in weekenden of in vakanties kunnen logeren. Dat is om ouders te ontlasten maar ook om te zorgen dat ze aandacht kunnen hebben voor de andere kinderen in het gezin. Je ziet ook dat kinderen vanuit die logeeropvang, in een warme overdracht, hier gaan wonen. Dat contact met de ouders is daar dus echt goed en de ouders hebben er vertrouwen in. Maar er zijn ook cliënten die helemaal geen familiecontacten meer hebben. Er zijn zelfs nog wel ouders die hun kind maar één keer per jaar bezoeken. Dus er is een hele grote variatie. Wat ook een rol speelt is dat we in dit werk gewend waren om alles over te nemen in de zorg. Ouders hoefden in principe niets te doen, die werden ‘ontzorgd’. Heel lang deden we alles; ook mee naar de huisarts, mee naar het ziekenhuis, kleding kopen. In de ouderenzorg moet de familie meer zelf regelen. Hier is dat altijd overgenomen, dat is natuurlijk een hele omslag om dat te veranderen. Vroeger werden kinderen ‘opgenomen’ en kwamen ouders ‘op bezoek’. Er zijn soms medewerkers die er moeite mee hebben om de familie bij de zorg te betrekken, die het lastig vinden om de zorg te delen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen ook ouders hebben met een beperking. Dat vraagt extra begeleiding en aandacht. Medewerkers kunnen het lastig vinden om zorg te leveren zoals ouders dat graag willen. Belangrijk is dan om in gesprek te gaan met ouders en het team om goede afspraken te maken. De beste zorg voor de cliënt staat voorop.

Hebben jullie een mantelzorgbeleidsplan?

Sinds begin dit jaar hebben we een mantelzorgbeleid op papier. Mantelzorg was altijd al belangrijk voor ons maar we hadden het niet, duidelijk verwoord, opgeschreven, dus er was ook geen borging. Onze visie is dat mantelzorgers gezien, gehoord, betrokken en indien nodig ontlast worden. Goede samenwerking tussen cliënt, formele en informele zorg is een strategische doelstelling. We gaan ‘Samen onderweg’ en nemen onze cliënten serieus, in hun wensen en mogelijkheden. Daarbij hoort een andere aanpak. We zullen de ondersteuning van de cliënten steeds iets minder overnemen, maar deze juist vaker delen met de cliënten en hun netwerk. Onze droom is dat onze cliënten en de betrokkenen rondom hen, zelf de regie hebben en dat wij gastvrij en vraaggerichte ondersteuning bieden.  

Welke speciale projecten zijn er voor familie/mantelzorgers?

In 2017 zijn we gestart met een project, met subsidie van het Oranjefonds: Vergroten van het netwerk. Het netwerk van onze cliënten wordt nu al bij de intake goed in kaart gebracht en blijft betrokken. We werken met hele mooie magneetborden. Alle nieuwe cliënten krijgen dat bord als ze hier komen wonen. Daarop kunnen ze zelf met hun familie een netwerkbord maken. Sommige ouders vinden het bord zo leuk dat ze er zelf een willen hebben, voor thuis. In de trainingen voor de professionals wordt dit onderwerp ook meegenomen. We hebben ook een koffer gemaakt waarmee je een workshop kunt houden over de familie, en ook met de familie. Met foto’s van familieleden, die zetten we dan van te voren op een magneetstrip. Toch blijft het ook een beetje ‘trekken en duwen’. Want de zorg staat altijd op de eerste plaats en dat is best druk. Dit soort dingen kan dan soms een ‘sluitpost’ zijn. Ook de ouders hebben met een cultuuromslag te maken; over het algemeen willen ouders, met name nieuwe en jonge ouders, zelf ook heel graag betrokken blijven. Maar we hebben nog wel een groep ‘oudere ouders’ die het niet gewend zijn; hun kind is uit huis gegaan toen die bijvoorbeeld zes of zeven was. Ook hun broers of zusjes hebben niet zo’n band. We organiseren ook contactgroepen voor ouders, dat wordt heel erg gewaardeerd. Daar leren ze elkaar kennen, gaan ze soms samen heen. Er worden contacten gelegd om elkaar te helpen met dingen. We zoeken altijd naar wat iemand nodig heeft en waar we mee kunnen helpen.

Magneetbord voor je netwerk

Wanneer de balans doorslaat naar draaglast, welke mogelijkheden zijn er dan voor de mantelzorgers?

Voor ondersteuning van de mantelzorgers verwijzen we soms door naar onafhankelijke cliëntondersteuners. Naast de logeeropvang is er ook gespecialiseerde oppaszorg, voor ouders waarvan de kinderen nog thuis wonen en voor wie het soms te zwaar wordt. Dat kan via de gemeente of via de huisarts worden aangevraagd. Voor kinderen met autisme is er nu ook een mogelijkheid bij kookcafé CookAUT, dat speciaal voor deze groep een kookmiddag heeft. Het koken is niet het doel maar een middel om met de kinderen te werken aan o.a. sociale vaardigheden. En er is ook veel vrije tijdsbesteding bij LeekerweideGroep, muziekles bijvoorbeeld, soms ook bij mensen thuis, dat is ook fijn voor de mantelzorgers, dan hoeven ze er niet voor de deur uit met alle moeilijkheden met vervoer en ook dat ze geen oppas hoeven te regelen voor de andere kinderen in huis etc. Er zijn ook sportorganisaties die iets doen voor kinderen met een beperking. En bij Vrijetijdsbesteding NH hebben we heel veel vrijwilligers die iets aanbieden, die zijn gespecialiseerd. Ze sporten of geven muziek.

Onze droom is: dat mensen een andere kijk op het samenwerken met – en ondersteunen van mantelzorgers krijgen en daar naar gaan handelen. Dat zou mooi zijn om dat in samenwerking met elkaar te doen in Westfriesland. We denken dan bijvoorbeeld aan het opzetten van een project ‘Ervaringsmaatjes voor jonge mantelzorgers’, zoals ze bij het SIZ in Twente hebben ontwikkeld. Dat zou toch een heel leuk idee zijn.

Volg ons online
“Vroeger werden kinderen ‘opgenomen’ en kwamen ouders ‘op bezoek’